bidətçilərin üslubları

Bidət insanı zəlalətə və parçalanmaya aparır. Bidətin çox təhlükəli olduğunu bilmək lazımdır. Bunun səbəbilə bidətin nə olduğunu, onun qisimlərini, ümmətə təhlükəsi və bidətə dəvətin necə olmasını bilmək lazımdır. Bu, birbaşa böyük alimlərin, sünnəni gözəl şəkildə bilənlərin işidir. Bu məsələdə səhlənkar davranmaq olmaz. Elmi olmayanın bidət əhlini dəvət etməsi icazəli deyil. Bidət əhlini dəvət edən insan Əhli Sünnənin üsul qaydalarını və hansı məsələlərdən uzaq durmağı bilməlidir.

ardını oxu 399 oxunma bidətçilərlə münasibət, bidətçilərin üslubları

Maturudilik nədir?

Maturudilik Əbu Mənsur Muhəmməd ibn Muhəmməd əl-Maturudinin adı ilə bağlıdır. O, miladi tarixlə 853-cü ildə Səmərqənddə anadan olmuş, 944-cü ildə (hicri 333) isə vəfat etmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, Əbu Mənsur əl-Maturudi sonradan onun adına çıxılan bidətlərin çoxundan uzaq olmuşdur. Bu bidətlər bəziləri aşağıdakılardır: 

ardını oxu 435 oxunma bidətçilərin üslubları, bidətçi firqələr

1. Murciələrin etiqadı – yəni halal saymağı bütün ediləcək əməllərdə şərt görmüşlər. Əhli Sünnə isə bəzi əməllərdə şərt görmüş, bəzilərində isə şərt görməmişdir. Sual olunsa ki, təkfir olunmasında etiqad edilməsi şərt olan əməldə qayda nədir? Cavab budur ki, bu məsələdə qayda dəlildir. Dəlil – təkfir olunacaq bir əməli edənin təkfir olunması üçün həmin adamın etiqad etməsi şərt görülməyibsə, həmin əməli edən bir-başa təkfir edilir.

ardını oxu 541 oxunma mənhəc, rəhbərlərə itaət, bidətçilərin üslubları

Bidət əhli həmişə Əhli Sünnədən olanları dəlilsiz olaraq öz batil fikirləri ilə ittiham etmişlər. Amma bir şeyi iddia edən dəlil gətirməli olduğu kimi, bidət əhli də ittiham etdikdə dəlil ilə ittiham etmələri lazım idi. Bidət əhlinin etdiyi ittihamların dəlili olmazsa, bu ittihamların heç birinə baxılmaz, çünki bu, ancaq batil fikirlərdən meydana gələn ittihamlardır. Belə boş ittihamlar nəinki adi insanlara, həmçinin peyğəmbərlərə edilmişdir.

ardını oxu 445 oxunma mənhəc, rəhbərlərə itaət, bidətçilərin üslubları
Sufilik Sufiliyin başlanğıcı hicrətin üçüncü əsrinə təsadüf edir. Bəzi fərdlər təklikdə zahidliyi şişirdərək camaatdan ayrılıb çoxlu ibadət edən şəxslər idi. Sonradan isə bu əməllər avam camaat arasında yayılmağa başladı. Sufiliyi aşağıdakı kimi izah edirlər: Suffə əhlinə nisbət etmək; Səfa – qəlbin təmizliyi kimi;
ardını oxu 616 oxunma bidətçilərin üslubları, bidətçi firqələr

Şeyx Süleyman Ruheyliyə (Allah onu qorusun) belə bir sual verilir:

"Hörmətli Şeyx, sual verən deyir ki, Allah sizdən razı olsun, bəzi elm iddia edənlər deyirlər ki,

ardını oxu 414 oxunma rəhbərlərə itaət, bidətçilərin üslubları

İslam dini rəhbərlə ona tabe olan insanlar arasındakı əlaqəni tam və gözəl şəkildə nizamlamışdır. İslam dinində hər iki tərəfin öz haqları var və bu haqlar tam şəkildə yerinə yetirməlidir. Rəhbərin üzərinə düşən vəzifə onun insanlara Allahın şəriəti ilə hökm etməsi və Allahın dininin çatdırılmasında onlara yardım etməsi, həmçinin, ədalətin yayılmasına yardım etməsi, hər bir fərdin haqlarının qorumasını təmin etməsi, istər daxili, istərsə də xarici düşmənlərdən və müsəlmanların haqlarını tapdalayanlardan qorumasıdır.

ardını oxu 803 oxunma rəhbərlərə itaət, bidətçilərin üslubları

Əhli Sünnə vəl-Cəmaanın rəhbərlərə itaətin nə qədər önəmli olması haqda İslam alimləri əqidə kitablarında geniş yer ayırmışlar. Müsəlmanın həm bu dünyasının, həm də Axirət həyatının islah olması üçün rəhbərlərə itaət etməsi vacibdir.

ardını oxu 1002 oxunma rəhbərlərə itaət, bidətçilərin üslubları

Böyük alim İmam əl-Bərbəhari (Allah ona rəhm etsin) belə demişdir: "Əgər bir kimsəni rəhbərə (dövlət başçısına) bəd-dua edərkən görsən, bil ki o, hava (bidət) əhlidir və bir kimsəni da rəhbərin (dövlət başçısının) islahı üçün dua etdiyin görsən, bil ki o, Allahın izni ilə sünnə əhlidir. 

ardını oxu 732 oxunma bidətçilərin üslubları

Mahmud əl-Həddad Misir əsilli olub Səudiyyə Ərəbistanına köçdükdən sonra öz bidətini yayan bir insan olmuşdur. O, bidətlər yaymış və öz ətrafına özü kimi zəlalət əhlini toplamışdır. Həddadilərin bəzi əlamətlərini qısa olaraq qeyd edək: 

1. Kim bidət sözü söyləmiş və ya bidət əməl etmişsə, bidətçi adlandırırlar. Onlar bir növ xavariclərin bidətinə oxşamışlar. Belə ki, xavariclərə görə küfr söz deyən və ya əməl edən qeyd şətsiz kafir olur. Həddadilərə görə də bidət edən qeyd şərtsiz bidətçi olur və onu Əhli Sünnədən çıxarırlar.

ardını oxu 1380 oxunma bidətçilərin üslubları, bidətçi firqələr
İmam Əhməd (Allah ona rəhm etsin) "Usulus-Sunnə" kitbında buyurur: Quran Allahın Kəlamıdır və məxluq deyil  
ardını oxu 561 oxunma bidətçilərlə münasibət, bidətçilərin üslubları
Uca Allah buyurur: “Uğrumuzda cihad edənləri mütləq Öz yolumuza yönəldəcəyik. Şübhəsiz ki, Allah xeyirxah əməl sahiblərilədir” (əl-Ənkəbut, 69).
ardını oxu 441 oxunma mənhəc, bidətçilərin üslubları, cihad
1. Elmin və təqvanın olmaması Ömər ibn Abdul-Aziz (Allah ona rəhm etsin) belə demişdir: “Allaha elmsiz şəkildə ibadət edən, xeyirdən çox zərər verir”. (İmam Əhməd “Zuhd” 365. İsnadı səhihdir). İbn əl-Qeyyim (Allah ona rəhm etsin) özünün məşhur beytində əzəmətli kəlmələrdemişdir: “Cahillik – müalicəsi iki şeydə olan ölümcül xəstəlikdir; 1.Quran və Sünnə, 2.Həkim olan hikmətli alim”. (Şərh Usulus-Sələsə, 18).
ardını oxu 449 oxunma bidətçilərin üslubları, təkfir

Son zamanlar çoxdan yaşanmış xüsusilə silsiləli təkfir fitnəsi yenidən oyanmışdır. Silsiləli təkfir – bir cahilin hər hansı bir müsəlmanı öz cəhaləti, Quran və Sünnəni özünün başa düşməsinə əsaslanaraq təkfir etməsi, sonra isə müsəlmanları imtahana çəkərək soruşmasıdır: “Sən filankəsi belə belə dediyinə və ya bele-belə etdiyinə görə kafir sayırsanmı?” Əgər sual verilən şəxs “Xeyr” desə və ya tərəddüd etsə, bu müsəlman da həmin cahilə görə kafir olur. Bu silsilə də sonsuza qədər davam edir.

ardını oxu 434 oxunma bidətçilərin üslubları, təkfir
Allaha həmd olsun! Allahın Elçisinə, ailəsinə, onun səhabələrinə və onlara tabe olanlara Allahın salavatı və salamı olsun!

Bundan sonra...

ardını oxu 882 oxunma bidətçilərin üslubları, bidətçi firqələr

1. Bidət əhlinin “Geniş mənhəcə dəvət” və “Biz (şəxsləri) düzəltməli, lakin onları cərh etməməliyik” qaydası; Daha ətraflı: “Geniş mənhəc” prinsipi

ardını oxu 674 oxunma mənhəc, bidətçilərin üslubları

Hələbinin bidətçiləri müdafiə etmək üslublarından biri də əqidə və mənhəc arasında fərq qoymasıdır.

ardını oxu 647 oxunma bidətçilərin üslubları

Mənhəc əl-Muvəzənət (منهج الموازنات) – və ya “yaxşı və pis əməllərin bərabər çəkilməsi prinsipi” –  ilk əvvəldən ixvanlara məxsus olan və daha sonra Adnan Arur və digər mumeyyilərin fəal şəkildə yaydığı bir prinsipidir. Bu prinsipə əsasən, əgər sən hər hansı bir bidətçidən çəkindirirsənsə, o zaman “ədalətli” olmaq üçün onun zəlalətləri ilə bərabər yaxşı əməllərini də qeyd etməlisən.

ardını oxu 449 oxunma bidətçilərin üslubları

Alimlərin azmış insanlar barədə mülahizələrini inkar etmək üçün Hələbi müxtəlif üsullar tətbiq edir. Bu üsullardan biri, Hələbinin guya alimlərin azmış şəxsiyyətlərdən bütün bu çəkindirmələrinin yalan xəbərlərə və uydurulmuş şaiələrə əsaslandığı və bütün bunların sadəcə dedi-qodu olduğu barədə iddialarıdır.

ardını oxu 441 oxunma bidətçilərin üslubları

Hələ hədis elminin meydana gəldiyi ilk dönəmlərdən Sünnə ardıcılları qəti qərar veriblər ki, əgər alim öz cərhinin səbəbini izah edərək hər hansı bir şəxsdən çəkindirib və onu cərh edibsə, bu şəxsiyyət barədə digər alimlərin ümumi təriflləri (tədilləri) qarşısında onun cərhinə üstünlük verilir.

İmam İbn Kəsir (Allah ona rəhm etsin) demişdir: “Haqq budur ki, təfsilatlı cərhə həmişə üstünlük verilir”. (“İxtisət ‘Ulum əl-Hədis”).

ardını oxu 400 oxunma bidətçilərin üslubları

Pages